METODA WARNKEGO

Metoda Warnkego, opracowana przez niemieckiego specjalistę komunikacji Freda Warnke, jest nowoczesną metodą terapeutyczną z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu. Przeznaczona jest do pracy z dziećmi i młodzieżą  z trudnościami w uczeniu się i dysleksją oraz z osobami, u których występują problemy w przetwarzaniu słuchowym i zaburzenia mowy.Z powodzeniem stosowana jest już od wielu lat w Niemczech, Austrii i Szwajcarii, a od w 2010 roku również w Polsce.

Specyficzne problemy z czytaniem i pisaniem przejawiają się obniżonym lub nierównym tempem czytania, nierozumieniem przeczytanego tekstu, przekręcaniem słów, błędami ortograficznymi (mimo znajomości zasad ortografii), obniżoną jakością pisma, problemami z pisaniem ze słuchu, ale również trudnościami z budowaniem wypowiedzi, z zapamiętywaniem lub opanowaniem języka obcego.

Coraz częściej mówi się, że u podłoża trudności w uczeniu się i dysleksji leżą zaburzenia centralnego przetwarzania bodźców zmysłowych, głównie słuchowych i wzrokowych. Na występowanie centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego mogą wskazywać:

  • Opóźniony rozwój mowy
  • Ograniczone rozumienie mowy, pytań/poleceń, szczególnie gdy są długie i skomplikowane
  • Zaburzona intonacja (mowa monotonna, cicha lub zbyt głośna)
  • Nadwrażliwość na dźwięki, zmęczenie po przebywaniu w głośnym środowisku
  • Zaburzona koncentracja, krótka zdolność utrzymywania uwagi
  • Zwracanie uwagi na bodźce, które nie są istotne
  • Nadmierna potrzeba hałasowania
  • Osłabiona pamięć słuchowa (trudności z uczeniem się na pamięć, z zapamiętaniem i odtworzeniem usłyszanej informacji, sekwencji dźwięków, np. dni tygodnia, miesięcy czy tabliczki mnożenia)
  • Błędy ortograficzne typu słuchowego
  • Trudności w nauce języków obcych

Wg koncepcji Warnkego, specyficzne problemy w zakresie prawidłowego czytania, pisania i mówienia wynikają z  trudności w szybkim przetwarzaniu słuchowym, wzrokowym i motorycznym. Czytanie, pisanie i mówienie to złożone czynności umysłowe, które przebiegają prawidłowo wyłącznie wtedy, gdy są w pełni zautomatyzowane. Jeżeli przetwarzanie bodźców zmysłowych w mózgu jest opóźnione, osoby cierpiące z powodu tych deficytów zaczynają stosować strategie kompensacyjne. Takie działania pochłaniają mnóstwo energii. Tradycyjne próby nauki czytania i pisania wiążą się dla dziecka z ogromnym wysiłkiem i zniechęcają je do dalszej pracy.

Głównym celem metody jest więc przyspieszenie tych procesów na poziomie centralnym poprzez ćwiczenia automatyzacji funkcji podstawowych w zakresie słyszenia, widzenia i motoryki przy pomocy specjalistycznego urządzenia BrainBoy Universal. Urządzenie zawiera zestaw programów treningowych, przypominających gry, usprawniających słyszenie kierunkowe, różnicowanie tonów, rozpoznawanie sekwencji dźwięków, poprawiających czynności wzrokowo-motoryczne i wiele innych funkcji.

Dalszym etapem pracy metodą Warnkego  jest poprawa współpracy półkul mózgowych, podczas treningu lateralnego przy pomocy Lateral Trainer Professional.

Wg badań, wykonanych w latach 2001-2002 przez psychologa z Uniwersytetu w Hanowerze – Uwo Tewesa,  trening z wykorzystaniem tradycyjnych metod terapeutycznych u dzieci z dysleksją przyniósł redukcję błędów o 6,3%, trening 8 funkcji podstawowych metodą Warnkego  dał poprawę o 18,9%, natomiast trening 8 funkcji podstawowych połączony z treningiem lateralnym Warnkego –  o 42,6%.

Podstawową zaletą tej metody jest koncentracja na przyczynach problemu, dzięki czemu efekty pracy są długotrwałe.

JAK WYGLĄDA TRENING?

Pierwszym etapem jest diagnoza, podczas której, w 14 krokach, badamy zdolności przetwarzania bodźców wzrokowych, słuchowych i motorycznych na poziomie centralnym. Dziecko wykonuje szereg zadań polegających na różnicowaniu dźwięków pod względem kolejności pojawienia się, wysokości, długości ich trwania, rejestracji bodźców wzrokowych oraz zadania pozwalające na ocenę umiejętności motorycznych.  Wyniki dziecka są porównywane do statystycznej normy w odpowiedniej grupie wiekowej. Na podstawie diagnozy przygotowujemy plan terapeutyczny.

Drugi etap to trening funkcji podstawowych wg planu terapeutycznego. Trening  usprawnia i automatyzuje następujące umiejętności:

  • Próg kolejności wzrokowej – umiejętność porządkowania dwóch bodźców słuchowych występujących po sobie; przy zbyt niskiej wartości dochodzi do szybszego męczenia się przy zadaniach związanych z widzeniem, jak również trudności podczas czytania;
  • Próg kolejności słuchowej – umiejętność porządkowania dwóch bodźców słuchowych; wpływa na sprawność w odróżnianiu od siebie głosek zwarto-wybuchowych (b-d-g-k-p-t), a w efekcie w rozumienie mowy;
  • Słyszenie kierunkowe – umiejętność śledzenia toku lekcji w otoczeniu dźwięków zakłócających;
  • Różnicowanie tonów – umiejętność szybkiego spostrzegania różnic wysokości dźwięków; rozpoznawanie samogłosek i melodii mowy;
  • Synchroniczne wystukiwanie rytmu – umiejętność kierowania jednakowymi ruchami na prawo i lewo świadcząca o współpracy obu półkul mózgowych;
  • Czas reakcji z wyborem – umiejętność szybkiego i trafnego podejmowania decyzji, czas rozpoznawania głosek i liter;
  • Test wzorca częstotliwości – umiejętność szybkiego i trafnego odróżniania głosek, przełożenie melodii mowy na informację;
  • Test wzorca czasowego – umiejętność rozpoznawania minimalnych różnic pomiędzy długościami dźwięków poszczególnych głosek, przełożenie rytmu mowy na informację.

Brain-Boy Universal zawiera siedem różnych gier treningowych, za pomocą których dziecko w przyjemny sposób ćwiczy osiem funkcji słyszenia centralnego, widzenia i motoryki.

Trzeci etap to trening lateralny. Dziecko słyszy w słuchawkach dwa różne głosy, dobiegające z dwóch różnych kierunków, do tego stale zmieniają one swoją lokalizację i wydają się krążyć wokół głowy. Korzystanie z tej techniki bardzo istotnie wspomaga koordynację półkul mózgowych. Szczególnie słuchanie i przetwarzanie dwóch dźwięków w tym samym czasie, docierających z dwóch różnych kanałów zostało uznane za naukowo potwierdzony sposób do usprawnienia pracy ciała modzelowatego, które jest łącznikiem między obiema półkulami.

  1. Najpierw pacjent słucha historyjki lub piosenki w trybie lateralnym przy użyciu słuchawek.
  2. Następnie czyta tekst samodzielnie i słyszy swój własny głos w trybie lateralnym za pośrednictwem słuchawek.
  3. W ostatnim etapie, dziecko próbuje czytać równocześnie z głosem pochodzącym z płyty. Tym samym słyszy obydwa głosy w trybie zlateralizowanym w swoich słuchawkach. Ten krok może być wspomagany przy użyciu specjalistycznych okularów, które na przemian zaciemniają prawą i lewą stronę

Mimo, że metoda adresowana jest dla dyslektyków, warto zastosować ją niezależnie, czy dziecko posiada opinię o dysleksji, czy też nie. Ważna jest szybka interwencja przy pierwszych oznakach zaburzeń przetwarzania bodźców słuchowych i wzrokowych, tak, aby trudności w uczeniu się nie piętrzyły się.

Niektóre objawy związane z późniejszymi trudnościami szkolnymi daje się już wychwycić w wieku przedszkolnym. Należą do nich:

  • Obniżona sprawność ruchowa (np. dziecko słabiej biega, ma trudności z utrzymaniem równowagi, nie lubi zabaw ruchowych, z trudnością uczy się jazdy na rowerze, hulajnodze, nartach);
  • Obniżona sprawność ruchowa rąk (np. trudności z samoobsługą, np. zapinanie guzików, posługiwanie się nożyczkami, sztućcami, słabsza manipulacja w obrębie dłoni, nieprawidłowy chwyt narzędzi pisarskich);
  • Koordynacja wzrokowo-ruchowa (np. niechęć do rysowania, układanek, puzzli, trudności z łapaniem i rzucaniem piłki, trudności z odwzorowywaniem – szlaczków, figur);
  • Opóźniony rozwój lateralizacji (brak przejawów preferencji ręki)
  • Zaburzony rozwój funkcji słuchowo-językowych (np. nieprawidłowa wymowa, przekręcanie trudnych wyrazów, trudności w zapamiętywaniu wierszyków, piosenek, nazw, mały zasób słów, kłopoty z wydzieleniem sylab lub głosek)
  • Trudności ze wskazywaniem stron ciała i kierunku w przestrzeni
  • Trudności w orientacji w czasie (dni tygodnia, pory roku, godzina)
  • Wolne tempo czytania, przekręcanie wyrazów
  • Lustrzane odwzorowywanie liter i cyfr.